Gaasterland |
Afdrukken
|
De routebeschrijving is niet altijd meer kloppend: de markering wordt niet meer onderhouden en herkenbare punten zijn wellicht verdwenen. Ook de informatie over bus en trein, openingstijden van horeca en adressen van organisaties kloppen wellicht niet meer. De beschrijving is namelijk letterlijk overgenomen. Wandelzoekpagina, Wandelplatform noch NS zijn verantwoordelijk voor de juistheid van de routebeschrijving. Veel wandelplezier.
Inleiding In samenwerking met de Nederlandse Spoorwegen heeft de Stichting Lange-Afstand-Wandelpaden een serie wandeltochten van station naar station samengesteld. Deze Rail Idee wandeltochten volgen een gedeelte van een Lange-Afstand-Wandelpad (LAW). De tweedaagse wandeltocht Gaasterland volgt een deel van het ‘Zuiderzeepad’ (Enkhuizen-Stavoren; SLAW). U neemt vanaf station Heerenveen de bus naar Balk, waar uw wandeltocht de eerste dag begint. U loopt het glooiende Gaasterland in en wandelt een eind door vochtig bos met zeldzame varens. Na 15 km bereikt u het kleine dorp Rijs, waar het hotel aan de route ligt. De tweede dag begint mooi met de beukenlaan door het Rijsterbos. Deze laan eindigt verrassend op het 11 meter hoge Mirnsener Klif, waar u voor het eerst uitkijkt op de voormalige Zuiderzee. U komt door het plaatsje Bakhuizen en u zult nog vele malen genieten van de vergezichten over het IJsselmeer. Via een grasdijk wandelt u na 16,5 km het historische stadje Stavoren binnen, waar u met de trein naar Leeuwarden gaat of met de boot naar Enkhuizen kunt oversteken. Aangezien het in de bossen en op de dijken nogal eens flink nat kan zijn, zijn waterdichte schoenen een eerste vereiste. Reizen te voet Om twee dagen achter elkaar te kunnen wandelen heeft u een goede rugzak nodig, regenkleding en stevige schoenen. Het is handig om extra eten en drinken voor onderweg mee te nemen. Voor overnachting kunt u in Rijs in hotel Gaasterland terecht (tel.: 05148-1741). Laat geen afval achter en houd de hond aan de lijn! Routebeschrijving De beschrijving van de wandeltocht is in kleinere stukken opgedeeld. Deze stukjes worden met wit-rode blokjes aangegeven. Tussen de routebeschrijving door leest u extra informatie over bezienswaardigheden, natuur, landschap en horeca. Deze informatie is cursief gedrukt en wordt met nummers aangeduid. De nummers in de tekst vindt u terug op het kaartje. Markering van de route De route is wit-rood gemarkeerd met verfstrepen en stickers. U treft de markeringen (ca. 9 x 7 cm) aan op hekwerken, verkeersborden, (markeer)paaltjes en soms op bomen. Er is met name op die punten gemarkeerd waar twijfel over de juiste route zou kunnen ontstaan: bij of vlak na splitsingen of kruisingen. Waar routebeschrijving en markering verschillen, blijft u zoveel mogelijk de markering volgen. Veranderingen in het terrein worden op deze manier ondervangen. De markering is op de volgende wijze aangebracht: 
De markering van de route wordt onderhouden door vrijwilligers van de Stichting LAW, werkgroep Zuiderzeepad. Café-restaurants onderweg Bij het station in Heerenveen en in het centrum van Balk bevinden zich diverse horeca-gelegenheden, die dagelijks geopend zijn. De eerste dag komt u onderweg geen horecagelegenheid tegen, tot u bij uw hotel aankomt. De tweede dag komt u na 2 km bij Paviljoen ’t Klif (za en zo vanaf 11.00 uur geopend) en na 10 km bij het Koffiehuis in Laaxum, dat in de zomer dagelijks geopend is van 10.00 tot 20.00 uur en ’s winters op vr t/m zo. Vervoer tussen station en wandeltocht Vanaf station Heerenveen neemt u FRAM-bus 41 naar Balk (1 x per uur). U stapt uit bij de halte J. Meineszleane. Op de tweede dag kunt u de route verkorten door in Bakhuizen of in Laaxum FRAM-buurtbus 103 naar Stavoren te nemen (ma-za 1 x per uur, niet op zo). Treinreis terug In Stavoren vertrekt de trein naar Leeuwarden ieder uur om ’14. Nadere informatie over de dienstregelingen: OV-Reisinformatie, tel. 06-9292, 50 cent per minuut. Meer informatie? Op deze wandeltocht maakt u kennis met een stukje Lange-Afstand-Wandelpad (LAW). In ons land zijn thans circa dertig LAW’s, in lengte variërend van 80 tot 400 km, beschreven en gemarkeerd. Alle activiteiten op het gebied van LAW’s in Nederland worden gecoördineerd door de Stichting Lange-Afstand-Wandelpaden. Binnen de stichting werken acht organisaties samen. Wilt u meer informatie, of heeft u opmerkingen over deze wandeltocht, schrijft u dan naar: Stichting LAW, Postbus 846, 3800 AV Amersfoort. Beschrijving van de wandeltocht Eerste dag: Balk - Rijs
(1) Balk is vanwege zijn strategische ligging aan het riviertje De Luts en bij het Slotermeer tot de hoofdplaats van Gaasterland geworden. Het is in de 18e eeuw groot geworden door de boterhandel op Engeland. Geïnspireerd door dit mooie dorp aan De Luts schreef Herman Gorter het bekende gedicht ‘Mei’. Vanaf de bushalte loopt u een paar meter terug en gaat u linksaf de Wykelerdijk op. U komt uit bij een brug en u loopt nu op het wit-rood gemarkeerde Zuiderzeepad. De brug oversteken en rechtsaf gaan, Meerweg. Neem de eerste straat linksaf, de Warren. Na 50 meter gaat u rechtsaf, Pypsterstikke. Na ongeveer 500 meter linksaf, Lorbuorren. Aan het einde gaat u rechtsaf, u kruist een autoweg en volgt de Harichsterstikke. Ga aan het einde linksaf, de Stinsenwei in. (2) De oorspronkelijke adellijke hofsteden in Friesland heten stints of state. De rijke heren, die hier vroeger woonden, hadden er veelal plezier in om van hun reizen kruiden en plantjes mee te nemen. De stekjes werden onderling uitgewisseld en zo kreeg de tuin van de stinse een bijzondere flora, de stinse flora. Buiten Harich gaat de Stinsenwei over in de Harichsterdijk. Ga na ongeveer 200 meter linksaf over een bruggetje het Tsjerkepaed in. U neemt de eerste laan, direct na het volgende bruggetje, rechtsaf. Aan het einde gaat u linksaf een lindenlaan in. Deze komt uit bij een verkeersweg. Ga vóór deze weg linksaf de ventweg op en steek bij de kruising de verkeersweg naar rechts over. U gaat over de Starnumanbrug en daarna rechtsaf. Bij een slagboom loopt u rechtdoor de Starnumanbossen in. Neem na 100 meter, bij twee dikke eiken, het paadje linksaf. Het pad slingert ongeveer 1 km over de ‘rabatten’. Op een T-splitsing gaat u linksaf een smaller paadje in, dat haaks op de rabatten staat. U bereikt een asfaltweg bij een begraafplaatsje met klokkestoel. (3) De talloze greppels zijn 200 jaar geleden gegraven om dit vochtige gebied te ontwateren. De dammetjes heten rabatten. Het Harichsterbos en de Starnumanbossen zijn zeer rijk aan varens. De standplaats van de varen is half-beschaduwd, zoals hier langs de vochtige rabatgreppels. De meest voorkomende soort is de stekelvaren. Twee wat minder bekende soorten worden eveneens in grote aantallen aangetroffen: de dubbelloofvaren (blijft ’s winters ook groen) en de koningsvaren (die bijzonder langzaam groeit en wel twee meter hoog kan worden). Deze asfaltweg schuin oversteken en een fietspad langs een jong bos volgen. Aan het einde van het asfaltfietspad gaat u rechtsaf. Na 400 meter (30 meter vóór P-20651) gaat u linksaf een bospaadje in. Ga op het eerste kruispunt rechtsaf (alternatief: als het pad toegankelijk is, op het kruispunt rechtdoor en op een T-splitsing rechtsaf). U komt - in beide gevallen - uit op een fietspad, hier linksaf gaan. Bij P-22488 volgt u het fietspad in de richting van Rijs. U verlaat de Bremer Wildernis en komt bij het buurtschap Nieuw Amerika op de verharde weg (P-22487). Ga hier rechtsaf, richting Rijs. Na 100 meter gaat u bij P-21995 linksaf, het fietspad richting Rijs. Op een T-splitsing gaat u linksaf een brede onverharde laan op. Volg de zandweg, ook wanneer deze vóór een bouwland naar rechts en links buigt. Voorbij het witte huisje gaat u bij een zeer dikke eik rechtsaf het fietspad op en direct linksaf een bospaadje in. Blijf het slingerende pad volgen. Er voegt zich van rechts een smal pad bij, hier links aanhouden. Voor een weiland maakt het pad een bocht naar rechts. Op een driesprong links aanhouden. Ter hoogte van een weiland en in de verte een boerderij aan de rechterhand, linksaf een eikenlaan in. Rechts van het pad loopt een afwateringskanaal. De laanbeplanting gaat over in beuken. Aan het einde van de laan gaat u linksaf langs de Luts. (4) De Luts is gegraven tussen 1820 en 1830. Aanvankelijk werd deze gebruikt voor de afvoer van eikehout en eikeschors. De schors werd gewonnen voor het looizuur ten behoeve van de leerlooierijen. Kippenburg werd in 1834 door de familie Van Swinderen gebouwd. Het moest dienen als pluimveebedrijf, vandaar de naam. Het bedrijf was echter niet rendabel en werd in 1850 omgebouwd tot café annex logement. Tegenwoordig wordt het alleen nog als vakantiehuis verhuurd aan groepen tot 18 personen. In de buurt van Kippenburg ligt de Wyldemerk, de wilde markt. Tot de eeuwwisseling werd op deze plek een grote jaarmarkt gehouden, aan het eind van de maand augustus. Van heinde en verre trokken de kooplieden hierheen. Naast een markt was het ook een groot kermisfeest, dat vooral door jongeren bezocht werd. U komt bij het huis Kippenburg. Voorbij Kippenburg houdt u links aan, een klinkerweg. Na 150 meter het pad linksaf ingaan. Wandel rechtdoor, het pad tussen de eikenwallen. Bij P-21445 steekt u de asfaltweg en de Schaarslijpersbrug over. Volg de brede zandweg (Oude Balksterpad) rechtdoor. Bij P-21362 kruist u de Skouleane en vervolgt u de geasfalteerde Oude Balksterweg. Aan het eind van deze weg de voorrangsweg oversteken en bij P-21380 rechtsaf een fietspad volgen. U komt in Rijs. Even verderop bevindt zich aan de rechterkant van de weg hotel Gaasterland. (5) Rijs is een mini-dorp, dat uit een paar huizen, twee hotels, een cafetaria, een camping en een ontspanningspark bestaat. Het gemoedelijke attractie- annex vogelpark Sybrandy is van 1 april tot 3 oktober geopend van 10.00 tot 18.00 uur en de entreeprijs bedraagt f 7,75 p.p. Tweede dag: Rijs - Stavoren (6) Het Rijsterbos wordt momenteel beheerd door de Friese natuurbeschermingsorganisatie It Fryske Gea. In de toekomst wordt gestreefd naar het creëren van een bestand met alleen inheemse boomsoorten als beuk en eik. Het eerste aanzicht van het Rijsterbos heeft iets majestueus. De grote, 250 jaar oude beuken samen met de lange, rechte en soms brede lanen zijn gezichtsbepalend voor het bos. In 1660 liet D. de Wildt het Rijsterbos aanleggen. Hij was oud-secretaris van de admiraliteit van Amsterdam en vestigde zich als grootgrondbezitter in Rijs. Het bos kent een grote variatie aan planten en bomen. Aangetrokken door de vele insekten die in het bos huizen, komen honderden vogels hier naartoe. Er zetelt jaarlijks een kolonie blauwe reigers met zo’n 80 tot 120 nesten in een klein gedeelte van het bos. In het najaar worden er nog houtsnippen gevangen, puur voor het ringen van de vogels. Vroeger was het voor bosarbeiders een aardige bijverdienste. De gevangen snippen werden geslacht en als delicatessen verkocht.
Vanuit hotel Gaasterland gaat u rechtsaf over het fietspad tot P-20559. Ga hier linksaf de brede Murnserleane van het Rijsterbos in. Na 1250 meter komt u bij een zevensprong met twee banken. U neemt daar het voetpad, dat schuin naar links een heuvel opgaat. Op de driesprong links aanhouden, in de richting van een boerderij. Ga vervolgens rechtsaf. U kruist een asfaltweg schuin naar links en u volgt het voetpad, dat links van een parkeerplaats loopt. Bij het strandpaviljoen daalt u het Mirnserklif af en gaat u rechtsaf over de recreatieweide. Aan het einde, bij een blauwe wandeling, de weide verlaten en het klif weer opklimmen. U volgt het voetpaadje landinwaarts. U komt uit bij een verharde weg, die u kruist. Volg bij P-20913 het fietspad richting Bakhuizen. U wandelt langs P-20942, P-20943 en komt bij P-23939, het hoogste punt van Gaasterland (12 meter). U vervolgt het fietspad. Ga bij P-20944 rechtdoor over de Rijsterdijk. Over de top van een heuvel neemt u het karrespoor naar links, Wytlânspaed. In Bakhuizen gaat u op de ‘brink’ rechtdoor. Wandel de Teeuwes de Boerstraat in. U neemt de eerste straat links, de Sint Odulphusstraat. (7) Bakhuizen heeft een overwegend rooms-katholieke bevolking, wat voor Friesland uitzonderlijk is. De Reformatie is aan dit dorp voorbijgegaan, vermoedelijk door de krachtige invloed van het klooster St. Odulphus bij Stavoren. Doordat het dorp tegen een heuvel gebouwd is, krijgt het landschap hier bijna Zuidlimburgse trekken. Overigens liggen vrijwel alle dorpen in Gaasterland (een gaast is een licht bollende zandrug) op zo’n hoogte. Op een driesprong links aanhouden, richting kerk. Na de kerk gaat u linksaf, de Johannes Nagelhoutlaan. Aan het einde rechtsaf, de Bakwei. Daarna direct weer linksaf, de Skuniadijk. Bij het bord ‘voorrangsweg over 200 m’ houdt u rechts aan, een smal pad. Op de verharde weg gaat u rechtsaf richting Roode Klif, de Wieldijk. De weg brengt u weer aan de kust. U volgt de Wieldijk. Waar de weg op de dijk loopt, kunt u over de dijk heen aan de teen van de dijk lopen. Buitendijks ligt het vogelreservaat De Mokkebank (aan het begin van de dijkweg loopt een speciaal paadje naar de vogelobservatiehut). (8) Vanaf de dijk heeft u een mooi uitzicht op het 2000 ha grote waterwildreservaat. Vroeger viel de zandbank alleen droog bij eb, waarna de mokken (meeuwen) op de zandplaat hun voedsel kwamen halen. Na de afsluiting van de Zuiderzee viel de zandbank permanent droog. Het water werd zoeter en de bank raakte steeds meer begroeid. De meeuwen maakten plaats voor andere vogelsoorten. Nu is de Mokkebank internationaal van betekenis als rust- en ruiplaats voor veel vogelsoorten. Door de invloed van eerst zout en later zoet water is ook de flora op de Mokkebank bijzonder. Na een kleine 3 km passeert u Laaxum, het kleinste Zuiderzeehaventje. Vanaf Laaxum volgt u de kruin van de (Laaxumer)dijk, leuker is het om over de basalten oeverbescherming te lopen. Na ongeveer 1,5 km bereikt u Roode Klif. (9) Roode Klif is een 10 meter hoge keileembult, die los van Gaasterland ligt. De naam is ontleend aan de rode kleur (geoxydeerd ijzer) van het keileem. Nu de invloed van de Zuiderzee verdwenen is, is er een einde gekomen aan de afslag en is de klif begroeid. Op de heuvel ligt een verzameling grote zwerfkeien, die door de gletschers uit Scandinavië zijn meegevoerd. Op Roode Klif is een zwerfsteen als monument opgericht ter herdenking van de slag bij Warns in 1345. Nog ieder jaar wordt deze slag herdacht, waarbij het behoud van de Friese taal, cultuur en identiteit centraal staat. Verder lopend in de richting van Stavoren is het mogelijk dat u op een heldere dag Enkhuizen aan de overkant ziet liggen. Vanaf Roode Klif vervolgt u de kruin van de (Zuider)dijk, in de richting van Stavoren. Na 2,5 km passeert u camping Sudermeer en verderop het Hooglandgemaal. Over de Johan Frisosluis linksaf gaan en nog even de grasdijk volgen. Na een bocht naar rechts, vóór het eerste huis aan de dijk, verlaat u de dijk via een hekje en gaat u linksaf de Voorstraat in. Ga aan het eind van dit grachtje even naar rechts en houd daarna meteen links aan, de Smidstraat. U loopt door tot de haven en gaat daar rechtdoor over een witte klapbrug. Daarna gaat u rechtsaf, de Stationsweg in. 50 meter verder is links het NS-station met daarachter de aanlegsteiger van de veerboot naar Enkhuizen. (10) Stavoren is bekend geworden door het vrouwtje, dat door haar hoogmoedige gedrag veel onheil over het stadje heeft gebracht. Stavoren is nu een bescheiden havenplaats met amper duizend inwoners. Het stadje kent echter een lange en rijke geschiedenis. Uitgave maart 1996 |
